Piękne lata 60-te - takim mianem chciałbym określić ten okres w lotnictwie cywilnym, kiedy następowały w nim gruntowne zmiany. Część maszyn odchodziła właśnie do lamusa, a część właśnie albo była w fazie testu, albo już obsługiwała loty pasażerskie. Samoloty śmigłowe kończyły swój żywot na połączeniach średniodystansowych i długodystansowych i z wielkim powodzeniem były zastępowane nowoczesnymi maszynami odrzutowymi. Pod koniec lat 60-tych również przedstawiono prototyp naddźwiękowca Concorde, chociaż do służby wdrożono go z początkiem lat 70-tych. Lotniczy koloryt tych lat zainspirował mnie do stworzenia rankingu najznamienitszych konstrukcji tamtego okresu.
  Boeing 737-100 to przodek dzisiejszych generacji modelu 737 produkowany od 1967 roku. Trudno uwierzyć, że ma on już 40 lat. Jest to jedna z najczęściej używanych maszyn cywilnych na wszystkich szerokościach geograficznych świata, a pierwszą linią jaka zamówiła te samoloty była Lufthansa. Co prezentowały te staruszki w latach 60-tych w porównaniu z dzisiejszymi modelami ? Pierwsza cecha to zasięg: wersja 100 mogła przelecieć dystans 3200 km, natomiast 900-ka pokonuje prawie 2 krotnie większy - 5900 km. Są wersje, które ten dystans miały jeszcze większy - 8000 km (737-600,737-700). 124 miejsca pasażerskie zapewniały temu samolotowi maksymalne ich wykorzystanie na takich właśnie dystansach. Wersja 900 ma teraz 189 miejsc, ale i długość jej przewyższa 100-ke o 14 metrów. Boeing wyprodukował wersję "100" w 30 egzemplarzach, które były użytkowane do 1988 roku.


  Lockheed L-1329 Jetstar to samolot, na widok którego biją mocniej serca wielbicielom Elvisa Presleya. Posiadał on na własność maszynę klasy biznesowej, którą nazwał Hound Dog II. Samolot ten zyskał sławę również dzięki wykorzystaniu go jako Air Force One w latach 60-tych. W tej postaci między innymi wystąpił w filmie o przygodach agenta James'a Bond'a - Goldfinger. Maszyna ta była dość charakterystyczna, posiadała dwa zbiorniki paliwa wbudowane w skrzydła oraz 4 silniki montowane z tyłu kadłuba. Zasięgiem i prędkością nie ustępowała większym maszynom takim jak przedstawiony wcześniej Boeing 737-100. Jetstar posiadał 10 miejsc pasażerskich lub 8 w przypadku wyposażenia go w pełnowymiarową toaletę. Ostatni 204-ty egzemplarz wyprodukowano w 1978 roku.

  Elvis posiadał także większy samolot Convair 880 ochrzczony przez niego imionami Lisa Marie. Zakupił go za 250000$ od linii Delta Airlines, gdy ta wycofała go 1975 roku. Jednak zanim dostał się on w ręce króla muzyki przez ponad 15 lat służył jako średniodystansowy samolot pasażerski. Niestety jego produkcja trwała tylko przez 3 lata i została zakończona na początku lat 60-tych. Jego wojskową wersję Convair UC-880 wykorzystywano przez pewien czas jako powietrzny tankowiec. Według statystyk samolot brał udział w 17 wypadkach lotniczych i 5 porwaniach. Do szybkiego upadku produkcji przyczyniły się duże straty finansowe w czasie trwania projektu oraz to, że w porównaniu z innymi samolotami pasażerskimi jak na jego długość wynoszącą prawie 40 metrów zabierał tylko 110 pasażerów. Ekonomia jest bezlitosna.


  Douglas DC-6 to samolot produkowany w latach 1946 - 1958. Ta maszyna do tej pory lata w niektórych zakątkach naszego globu (między innymi na Alasce i Ameryce Południowej), chociaż jego konstrukcja jest bardzo leciwa. Od 1952 roku linie lotnicze Pan Am zainaugurowały tym samolotem połączenia transatlantyckie, które zaczęły się silnie rozwijać właśnie w latach 50-tych i 60-tych. Klasyczna 32 metrowa konstrukcja dolnopłata z czterema silnikami mieściła w sobie od 50 do 100 foteli pasażerskich. Maszynę tą spotkał zaszczyt w postaci roli Air Force One dla prezydenta Harry'ego Truman'a. Nosił on nazwę "Independence".

  Douglas DC-8 to łabądź po przydkich kaczątkach takich jak DC-6 i DC-7. Całkiem odmienna nowoczesna konstrukcja, cztery silniki odrzutowe i długość ok 46 metrów zapewniała mu możliwość zabierania na pokład od 124 do 176 pasażerów. Do eksploatacji został wprowadzony w 1959 roku i zaczął latać w barwach Delta Air Lines. Jego kolejna wersja DC-8-63CF była już w stanie zabrać do 259 pasażerów i z tym typem samolotu konkurować już mógł tylko Boeing 747. Produkcja DC-8 trwała 14 lat od 1958 do 1972 roku, a sam samolot jest wykorzystywany do tej pory. Statystyki zdarzeń lotniczych z udziałem tego samolotu są nieubłagane: 139 incydentów w tym 83 wypadków z 2256 ofiarami śmiertelnymi. Maszyna jak widać piękna, ale i "pechowa".


  Boeing 367-80 lub "Dash 80" to samolot-prototyp, który stał się wstępem do takich konstrukcji jak Boeing 707 czy KC 135 Stratotanker. Jego pierwszy lot odbył się już w 1954 roku a ostatni w 1969 roku. Podczas pierwszego lotu stwierdzono problemy z silnikami i hamulcami co w początkowych testach skutkowało podczas lądowania wyjeżdżaniem samolotu po za pas. Jego zmodyfikowana wersja 707 była już samolotem, który otwierał nowy rozdział w lotnictwie cywilnym, a Dash 80 stał się według Smithsonian Air and Space Museum jednym z 12-tu samolotów mających istotny wpływ na rozwój lotnictwa.


  SE-210 Caravelle to piękna konstrukcja, która odbyła swój pierwszy lot w 1955 roku i latał do późnych lat 70-tych. Samolot ten był produkowany przez francuski koncern Sud Aviation i został sprzedany w ilości 282 sztuk. Część z nich nawet trafiło na rynek amerykański i latało w barwach United Airlines. W Europie uzyskał certyfikat w 1959 roku i zaczął latać w SAS i Air France. Pierwsza wersja Caravelle mierzyła 32 metry długości i zabierała na pokład 80 pasażerów. Ostatnio wersja Caravelle 12 była już dłuższa o 4 metry i była dostosowana do przewozu 140 pasażerów. Niestety samolot nie mógł pochwalić się dużym zasięgiem, który wynosił jedynie około 2000 km.



  Lockheed Constellation zwany potocznie "Connie" był produkowany w latach 1943 - 1958. Pierwsze połączenie obsługiwane przez "Connie" zostało zainaugurowane przez TWA między Nowym Jorkiem a Paryżem  6 lutego 1946 roku. Jego ostatni rozkładowy lot odbył się w USA 11 maja 1967. Był to również ostatni w USA rozkładowy lot samolotu pasażerskiego z silnikami tłokowymi. W tym miejscu należy dodać, że był to samolot, który był w stanie pokonać atlantyk bez potrzeby międzylądowania i tankowania. Potrafił pokonać odległość ok 9000 km z prędkością 600 km/h. Na swój pokład po licznych modyfikacjach zabierał 109 pasażerów.


 DH106 Comet to charakterystyczny odrzutowiec pasażerski z silnikami umieszczonymi między kadłubem a skrzydłami, który zasłynął nie tylko specyficzną konstrukcją, ale i złą passą, która mu towarzyszyła szczególnie w pierwszych latach eksploatacji. Liczne katastrofy  lotnicze w dość krótkim czasie z udziałem tego samolotu ujawniły wady konstrukcyjne, które powodowały rozerwanie powłok kadłuba na dużych wysokościach. Kolejne generacje Cometa były już praktycznie bezawaryjne, ale zła sława zdobyta przez "jedynkę" wycisnęła piętno na jej następcach. W rezultacie większość rynku przejął Boeing 707 co spowodowało powolne wycofywanie z produkcji Cometa. Jego zmodyfikowaną wojskową wersję "Nimrod" wykorzystywano już w późniejszych latach jako samolot dalekiego rozpoznania. Comet 4-tej generacji latał jeszcze w latach 60-tych, ale operatorzy z Afryki używali go jeszcze do końca lat 70-tych.


  Ostatnim a zarazem pierwszym samolotem w tej dziesiątce jest według mnie Concorde, którego pierwsze obloty odbyły się pod koniec lat 60-tych, chociaż do służby wszedł dopiero w latach 70-tych.  Był to odrzutowiec, który już w latach 60-tych otwierał nową epokę w lotach międzykontynentalnych z zawrotną prędkością naddźwiękową 2170 km/h. Nie będę się rozpisywał na temat tej konstrukcji, bo każdy ją doskonale zna. Jedynie pozostaje żal, że samolot ten nie lata od kilku lat, a jego eksploatacja stała się ekonomicznie nie uzasadniona. Być może w przyszłości będziemy mieli okazję zobaczyć następce tego samolotu, być może latającego z większą prędkością i zabierającego więcej pasażerów niż Concorde. Stawiam go na 1 miejscu samolotów latających w latach 60-tych ponieważ stanowił istotny skok rozwojowy w lotnictwie jednocześnie prowadząc je w XXI wiek.

 

Źródło informacji i zdjęć: Forum.spotter.pl, Youtube.com, Wikipedia.com, Wikimedia.com, boeing.com, nasa.com, GNU Free Documentation License (Caravelle photo)